عیب‌یابی رله مشعل گازی G790-GAS2
راهنمای کارگاهی برای تشخیص علت قفل شدن رله کنترلر مشعل: از خطای شعله و پرشر سوئیچ هوا تا اشتباه سیم‌بندی فاز و نول. مبنای این راهنما رله دیجیتال دو مرحله‌ای UNIGAS G790-GAS2 است و منطق آن روی رله‌های هم‌خانواده نیز کاربرد دارد.
پیش از هر اقدام
آزمون‌های این صفحه با گاز و برق ۲۲۰ ولت سر و کار دارند و باید توسط تکنسین مجاز مشعل انجام شوند. پیش از باز کردن ترمینال‌ها، تغذیه را از تابلو قطع و شیر دستی گاز را ببندید. هیچ‌گاه برای عبور از یک خطا، پرشر سوئیچ یا مدار ایمنی را به‌صورت دائمی بای‌پس (اتصال کوتاه بین پایه 5 و 7) نکنید.
علامت رله چه می‌گوید؟ جدول تشخیص سریع
| علامتی که می‌بینید | محتمل‌ترین علت | اولین اقدام |
|---|---|---|
| فن کار می‌کند، جرقه می‌زند، اما شعله نمی‌گیرد | بسته بودن یا افت شدید فشار گاز، خرابی شیر برقی | فشار گاز پشت شیر برقی و ولتاژ فرمان شیر را اندازه بگیرید |
| شعله می‌گیرد ولی چند ثانیه بعد قفل می‌کند | تشخیص نشدن شعله؛ میله یون کثیف، شکسته یا با فاصله نامناسب، جابجایی فاز و نول | میله یون را تمیز و موقعیتش را نسبت به شعله تنظیم کنید. بررسی جابجایی فاز و نول رله (پین9 و8) با فاز و نول برق شهری |
| هیچ فرمانی صادر نمی‌شود، نمایشگر خاموش است | قطع تغذیه، فیوز سوخته، ترموستات یا اینترلاک باز | ولتاژ ورودی و زنجیره فرمان ترموستات را کنترل کنید |
| مشعل به مرحله جرقه نمی‌رسد و بلافاصله متوقف می‌شود | پرشر سوئیچ هوا وصل نمی‌شود یا در حالت وصل گیر کرده | مسیر ونتوری و کنتاکت پرشر و چرخش فن را بررسی کنید |
| قفل شدن پراکنده و بی‌قاعده، بیشتر در ساعات پرمصرف | افت ولتاژ شبکه یا نویز تجهیزات قدرت مجاور | ولتاژ را در لحظه خطا ثبت کنید؛ در صورت افت، تثبیت‌کننده نصب شود |
| خطای شعله در حالی که مشعل خاموش است | سیگنال شعله غیرمجاز؛ جابجایی فاز و نول یا اتصال یون به بدنه | پلاریته ورودی و عایق‌بندی کابل یون را کنترل کنید. جای فاز و نول را عوض کنید. |
جدول کدهای خطا و اقدام اصلاحی
| کد خطا | شرح | علت احتمالی | اقدام اصلاحی |
|---|---|---|---|
| خطای ۱ | اتصال کوتاه یا قطع پرشر هوا | بررسی سالم بودن پرشر هوا | کنترل سیم‌کشی پین 5 و7 (اتصال کوتاه نباید باشد) |
| خطای ۲ | نقص یا تنظیم نادرست سوئیچ فشار هوا - عدم اتصال بوبین شیر برقی گاز | بررسی و تمیزکاری پرشر هوا ، تست بوبین شیر برقی، بررسی مسیر سیم‌های شیر V1 | |
| خطای ۳ | اختلال در سنسور تشخیص شعله (میله یون) | اتصال بدنه میله یون با بدنه مشعل، وجود شعله قبل از باز شدن شیر برقی | تمیزکاری الکترود یا سنسور، بررسی کابل آشکارساز |
| خطای ۴ | عدم تشکیل شعله یا خاموشی شعله | عدم سوخت رسانی مناسب، جابجایی فاز و نول رله | تنظیم فشار سوخت و هوا، چک مسیر دودکش و کیفیت شعله، بررسی جابجایی فاز و نول رله (پین9 و8) با فاز و نول برق شهری |
ریست کردن رله
پس از رفع علت، رله را از وضعیت قفل خارج کنید. ریست پشت سر هم بدون رفع ایراد، فقط سیکل‌های ناموفق را تکرار می‌کند و گاز تخلیه‌نشده در محفظه احتراق را افزایش می‌دهد. اگر رله سه بار متوالی قفل کرد، متوقف شوید و علت را ریشه‌ای پیدا کنید.
۴ آزمون عملکرد و ایمنی رله مشعل
این چهار آزمون، صحت زنجیره ایمنی رله را تأیید می‌کنند که در زمان سرویس دوره‌ای و تحویل پروژه باید اجرا شوند.
تست شیر بسته (عدم تشکیل شعله)
هدف: بررسی عملکرد رله
- گاز ورودی به مشعل را کاملاً ببندید.
- سیستم را روشن کنید و اجازه دهید دوره پیش‌تخلیه (۳۰ ثانیه) کامل شود.
- پس از اتمام زمان ایمنی جرقه‌زن (۲ ثانیه مرحله اول و ۶ ثانیه مرحله دوم)، رله باید فرمان قطع صادر کند و وارد وضعیت قفل (Lockout) شود.
- نتیجه مورد انتظار: قطع ولتاژ شیرهای برقی، روشن شدن چراغ ریست یا آلارم و نمایش کد خطای مربوطه.
تست خاموشی شعله حین کار (Flame Failure)
هدف: واکنش ایمن رله به قطع ناگهانی شعله در میانه احتراق پایدار.
- مشعل را در حالت عادی روشن کنید تا شعله کامل شکل بگیرد و سیستم پایدار شود.
- به‌صورت دستی شیر گاز را ببندید تا شعله خاموش شود.
- نتیجه مورد انتظار: رله باید در کمتر از ۱ ثانیه پس از ناپدید شدن سیگنال یونیزاسیون، جریان گاز را قطع کند و وارد فاز تلاش مجدد راه اندازی شود.
تست پرشر سوئیچ هوا (Air Pressure Switch)
هدف: صحت ایمنی در برابر خرابی فن، افت فشار یا نبود جریان هوا.
- پیش از استارت، سیم اتصال سوئیچ فشار هوا را قطع کنید یا پرشر را از مدار خارج کنید.
- مشعل را روشن کنید.
- نتیجه مورد انتظار: رله نباید وارد مرحله جرقه‌زنی و باز کردن شیر گاز شود؛ قبل از مرحله جرقه زنی سیستم متوقف و خطای هوا گزارش می‌شود.
پس از پایان آزمون، اتصال پرشر سوئیچ را بی‌درنگ به حالت اصلی برگردانید.
تست سنسور میله یون:
- (Ionization Rod) اتصال کوتاه کنید یا کامل از رله جدا کنید.
- مشعل را روشن کنید.
- نتیجه مورد انتظار: حتی با تشکیل فیزیکی شعله، به دلیل نرسیدن جریان یون، رله پس از پایان زمان اطمینان جرقه‌زنی مشعل را خاموش و قفل می‌کند.
مشخصات فنی و زمان‌بندی سیکل
| مرحله | زمان (ثانیه) | توضیح |
|---|---|---|
| تخلیه (Pre-purge) | ۳۰ | تخلیه گاز احتمالی از محفظه احتراق |
| جرقه مرحله اول | ۲ | پیش جرقه قبل از باز شدن شیر برقی اول |
| جرقه مرحله دوم | ۶ | پایداری شعله اول پیش از ورود مرحله دوم |
اشتباهات نصب که بعداً به خطای رله تبدیل می‌شوند
سیم‌بندی و پلاریته
- سیم‌بندی فاز و نول باید دقیقاً مطابق نقشه پایه‌بندی رله باشد؛ جابجایی آن‌ها مدار تشخیص یون را مختل می‌کند.
- سیم ارت استاندارد باید به شاسی فلزی مشعل و بدنه بویلر متصل باشد.
- سنسور شعله و مسیر گاز و هوا
- فاصله و موقعیت میله یون نسبت به مخروط شعله را طبق دستور سازنده مشعل تنظیم کنید.
- مسیر ونتوری و شیلنگ پرشر سوئیچ باید تمیز، بدون تاب و بدون آب‌گیری باشد.
- فشار گاز پشت شیر برقی را در بار کامل اندازه بگیرید، نه در حالت خاموش.
نکته کارگاهی
حدود قابل توجهی از خطاهای «شعله» در عمل ریشه الکتریکی دارند: ارت ناقص، جابجایی فاز و نول، یا نویز ترانس جرقه روی کابل یون. پیش از تعویض رله، این سه مورد را کنترل کنید.
شرایط ابطال ضمانت
- باز شدن پلمب فیزیکی، تعمیر یا دستکاری مدارات الکترونیکی توسط افراد غیرمجاز.
- آسیب فیزیکی، آب‌خوردگی، شکستگی قاب یا سوختگی ناشی از دوفاز شدن و اتصالی خارج از مشخصات.
- استفاده از فیوزهای غیراستاندارد در مسیر تغذیه دستگاه.
هنوز خطا برطرف نشد؟
پشتیبانی فنی یونی‌گاز
کد خطا، مدل مشعل و شرحی از رفتار رله را بفرستید تا کارشناس، علت را پیش از تعویض قطعه مشخص کند. تعمیر و تأمین قطعه در داخل کشور انجام می‌شود.
پرسش‌های متداول عیب‌یابی
چرا رله مشعل گازی مکرر قفل می‌کند؟
سه علت شایع‌تر از بقیه است: ضعیف بودن یا قطع سیگنال میله یون، وصل نشدن پرشر سوئیچ هوا، و افت یا نوسان ولتاژ تغذیه. کد خطای نمایشگر مسیر را مشخص می‌کند؛ ابتدا کد را بخوانید، بعد سراغ قطعه بروید.
میله یون را چطور تست کنم؟
در حالت روشن، جریان یونیزاسیون در حد میکروآمپر است و با میکروآمپرمتر سری با کابل یون اندازه‌گیری می‌شود. اگر جریان پایین بود، سطح میله را از دوده و اکسید پاک کنید، عایق سرامیکی را از نظر ترک بررسی کنید و فاصله میله تا شعله را تنظیم کنید. تست کیفی هم ممکن است: با جدا کردن کابل یون، رله باید حتی با وجود شعله قفل کند.
خطای پرشر سوئیچ هوا یعنی حتماً پرشر خراب است؟
نه. مسدود بودن لوله ونتوری، شیلنگ تاب‌خورده یا آب‌گرفته، افت دور فن و چرخش برعکس موتور همان خطا را می‌سازند. پیش از تعویض پرشر، مسیر هوا و فن را کنترل کنید.
جابجایی فاز و نول چه اثری روی رله دارد؟
مدار تشخیص شعله بر پایه خاصیت یکسوکنندگی شعله بین الکترود و بدنه کار می‌کند و به پلاریته تغذیه وابسته است. با جابجا شدن فاز و نول، رله ممکن است شعله موجود را نبیند یا برعکس، سیگنال شعله غیرمجاز گزارش کند.
آیا می‌توان برای عبور از خطا، مدار ایمنی را بای‌پس کرد؟
خیر. بای‌پس پرشر سوئیچ یا مدار شعله، حفاظت اصلی در برابر تجمع گاز و احتراق ناقص را حذف می‌کند. در رله های نسل دوم به بعد یونی گاز، انجام اتصال کوتاه و بای‌پس پرشر سوئیچ منجر به نمایش خطای شماره 1 می شود.